Trong học kỳ II này, tôi được phân công dạy môn Phiên dịch. Lần đầu tiếp xúc với tài liệu môn học, cảm giác của tôi dành cho người đồng nghiệp biên soạn ra những nội dung cốt lõi cho 15 tuần học là sự nể phục và trân trọng. Các chủ đề được đưa vào giáo trình rất phong phú và cập nhật, trong đó có chủ đề về người Nhật Bản hiện đại – mà tôi và các bạn sinh viên đều thấy thú vị.

Người Nhật Bản hiện nay đang mắc chứng nghiện lao động, đến mức họ quên đi các niềm vui khác trong cuộc sống. Họ bị ám ảnh bởi công việc bởi một nguyên nhân sâu xa, từ mong muốn khôi phục lại đất nước sau chiến tranh thế giới thứ hai. Nhưng sau khi đã bắt kịp với phần còn lại của thế giới, thậm chí sau khi đã trở thành một cường quốc, người Nhật vẫn không từ bỏ được thói quen chăm chỉ lao động.

Từ đó, các mối quan hệ xã hội cũng bị ảnh hưởng, sự gắn bó trong gia đình trở nên lỏng lẻo, vợ chồng không còn thời gian dành cho nhau. Tỷ lệ tự sát đứng đầu thế giới…

Người Nhật bắt đầu lo lắng cho một tương lai thiếu nguồn nhân lực vì dân số ngày một già đi, số người tự sát lại tăng lên, vợ chồng không muốn sinh con… Người ta có cả một bộ trưởng phụ trách việc làm cho dân số Nhật tăng lên. Phát biểu của ông này rất thú vị: “nếu các vị muốn chứng tỏ lòng yêu nước của mình thì hãy sinh thêm con cái đi! Tôi hy vọng sau buổi nói chuyện ngày hôm nay, các vị hãy đi về nhà và thực thi ngay lòng yêu nước của mình!”

Tôi còn được nghe bản tin trên truyền hình Việt Nam mấy tuần trước, rằng Chính Phủ Nhật cố tìn phát bao cao su thủng cho người dân dùng!!!

Điều thứ hai tôi thấy đặc biệt, là việc họ ngủ rất ít. Nếu như với người Châu Âu, giấc ngủ là một phần thưởng sau những giờ làm việc căng thẳng, thì người Nhật lại coi giấc ngủ chỉ là chuyện cực chẳng đã. Với một đất nước coi trọng văn hoá làm việc nhóm, coi trọng sức mạnh tập thể, thì giấc ngủ được coi như một khoảng thời gian cá nhân bị tách rời khỏi nhóm, thường kèm theo cảm giác tiêu cực hoặc áy náy.

Thứ ba, tôi nhớ vừa đọc đâu đó rằng nước Nhật được ví như một người con gái có nhan sắc trung bình nhưng có ý thức chăm chút bản thân và khéo che đậy khuyết điểm của mình. Tôi nhớ những gì bạn tôi từng kể về những xấu xí của người Nhật, góc khuất ẩn sâu sau những hình dung cuồng tín của trào lưu cuồng văn hoá Nhật. Tôi cũng được nghe cháu tôi khẳng định lời bạn tôi nói (cháu học về văn hoá Nhật Bản ở tr
ường đại học).

Vì thế, khi bắt gặp cuốn sách này ở hội sách, tôi
liền bị nó cuốn hút ngay tức thì. Nó bàn về cá nhân người Nhật và sự hội nhập của họ vào xã hội, quan ni
ệm của họ về công và tư, kiểu xã hội nào đã hình thành giữa các cá nhân mâu thuẫn ấy? Tôi muốn tìm hiểu thêm để có một cách lý giải cho những nhận định và cảm xúc trái ngược nhau về một nền văn hoá vừa xa lại vừa gần với văn hoá Việt Nam.