Giáo dục trên thực tế cũng bị ảnh hưởng bởi chính trị, và ở nhiều nơi, thậm chí giáo dục chính là chính trị.

Ngoài xã hội, người nào có nhiều tiền sẽ là người có quyền

Trong lớp học, giáo viên được coi là người có kiến thức, nắm giữ quyền lực trong tay.

Nhận thức này có được nhờ ảnh hưởng của một cuốn sách tôi may mắn được biết đến và vinh dự được là người biên dịch sang tiếng Việt: Nền sư phạm của người bị áp bức. Tác giả cho rằng giáo dục là quá trình giải phóng, giúp cho con người trở về với thiên hướng của chính mình, tìm lại chính mình chứ không phải để bị tha hoá hay bị thuần phục. Do đó, phương pháp dạy học hay nội dung chương trình đều phải được xây dựng dựa trên sự tìm hiểu thấu đáo môi trường sống, hoàn cảnh, nhu cầu thực tế của người học chứ không phải mang từ nơi khác đến, của người khác làm, áp đặt lên người học chỉ bởi vì những người thiết kế chương trình tin rằng nó phù hợp với người học.

Do ảnh hưởng của tư tưởng này, nên khi lên lớp, tôn chỉ của tôi luôn là “không áp đặt, chỉ có đối thoại!”, để cùng người học trao đổi, giúp họ tự khám phá và rèn luyện kỹ năng tuỳ theo sở trường của từng cá nhân.

(Vài suy nghĩ trong lúc bộn bề công việc)

Sáng nay, khi tỉnh dậy, con trai tôi khóc nức nở, đôi mắt đỏ hoe trong sự bối rối. Dù tôi đã nhẹ nhàng hỏi han, nhưng dường như con chưa sẵn lòng chia sẻ, nên tôi chỉ có thể an ủi và vỗ về một cách nhẹ nhàng. Qua vẻ mặt, tôi đoán có lẽ con đã bị xúc động bởi một giấc mơ nào đó, chứ không phải là cảm giác tức giận hay ấm ức.

Tôi kiên nhẫn chờ đợi, và cuối cùng, con đã sẵn lòng mở lòng. Con mơ thấy mẹ chết, và một người bí ẩn đã đưa đến một tấm bảng thần kỳ, nói rằng nếu viết tên của người đã mất vào đó và cầm tay họ, người đó sẽ sống lại. Chị T.A. đã làm theo, nhưng đến lượt mình, con lại nghĩ rằng đó chỉ là trò đùa và xoá tên mẹ đi. Kể đến đây, con lại bật khóc. Vì con đã xóa tên mẹ đi, nên mẹ không sống lại nữa.

Con còn khóc vì đem kể với bố, bố lại cười, như thể đây là chuyện đùa vậy. Trong khi, nỗi lo lắng và sợ hãi của con là rất nghiêm túc.

Tôi nắm tay con, trấn an rằng đó chỉ là một giấc mơ và mẹ vẫn ở đây, bên cạnh con nè. Rồi con kể tiếp, sau đó, mẹ được đưa đi bệnh viện. Lúc được viết tên lên bảng thì mẹ đã sống lại rồi, chẳng qua vì con xoá tên mẹ sớm quá, nên mẹ còn yếu, cần phải được bác sĩ chăm sóc. Lúc đó, tôi cũng bắt đầu cảm thấy một tia hy vọng, như thể mình đang sống trong giấc mơ của con. Tôi rất tự hào và hạnh phúc khi được ở bên cạnh con trai mình, cảm nhận tình yêu thương và sự ấm áp từ con, một người đàn ông đầy tình cảm trong tương lai.

Khi tưởng như cảm xúc đã lắng dịu, tôi nhận ra con vẫn còn lấn cấn điều gì đó. Hóa ra, con sợ giấc mơ đó là một điềm báo không tốt, con sợ mẹ sẽ gặp chuyện chẳng lành, hoặc thực tế sẽ giống như trong mơ, mẹ sẽ chết??? Ôi con tôi, tôi yêu sự lo lắng trong giọng nói ấy. Tôi yêu cả sự nhẹ nhõm trên gương mặt con khi tôi giải thích rằng, ngoài đời thường trái ngược với giấc mơ. Ánh mắt con lấp lánh niềm vui, và với tôi, dù có xảy ra chuyện gì thì hôm nay vẫn là một ngày mãn nguyện.

Gió mùa thu se lạnh đã lại về. Trong mơn man cơn gió ấy, một bàn tay nhỏ bé nhưng ấm áp với sang bàn tay tôi, áp vào lòng. Hạnh phúc đôi khi là những điều giản dị như khoảnh khắc này.

Mở đầu ngày mới bằng việc thức dậy sớm theo đúng dự định, làm món bánh crepe cuộn xoài cho các con ăn trước khi đến lớp, sau đó dọn dẹp và giặt giũ chồng quần áo bằng vải thô (cần giặt bằng tay) đã dồn lại cả tuần. Xong xuôi đâu đấy mới có 8h30′ sáng. Sớm quá. Giờ này mọi khi, nếu là ngày nghỉ thì tôi còn chưa ra khỏi giường. Hôm nay thấy thời gian như dôi ra bao nhiêu, cảm thấy sảng khoái vui tươi hơn hẳn.

Đọc nốt cuốn “Lặng yên dưới vực sâu”. Câu chuyện kể về cuộc sống bế tắc quanh quẩn của người Mông ở U Khố Sủ, tự dưng thấy lòng như chùng xuống khi đọc về những thân phận già trẻ lớn bé, đàn ông đàn bà… cứ vô tình làm cho nhau đau khổ. Những hy vọng, những khao khát chính đáng trong cuộc sống của người này lại mang đến hệ luỵ cho hạnh phúc của người kia, khiến cho bão tố trong lòng họ cứ cuộn xoáy liên tục bên cạnh những miệng vực sâu hoắm và đen ngòm… Cảm giác khi đọc xong truyện là bí bách, tức thở. May mà còn có cái hẹn tuyệt vời vào buổi tối gỡ lại.

Thật ra, đây là một cái hẹn còn hơn cả tuyệt vời. Chúng tôi, hai người bạn thân, hẹn nhau đưa lũ trẻ con tới nhà một người bạn thân nữa cùng nhóm. Sáng nay, cô ấy bảo buồn quá! Chúng tôi đều hiểu thời gian gần đây, đã xảy ra rất nhiều chuyện không vui trong gia đình cô ấy. Riêng tôi đã luôn luôn đồng hành cùng cô ấy từng ngày, để lắng nghe và chia sẻ, có lúc tôi đưa ra những lời khuyên, có lúc tôi chỉ đơn giản là chỗ để trút cơn buồn nản đến cùng cực.  Cuộc gặp gỡ tối nay mang ý nghĩa tinh thần rất lớn với riêng cô ấy, nhưng cũng có ý nghĩa đối với tôi nữa. Riêng chuyện sắp xếp được chuyến đi tưởng chừng đơn giản ấy cũng không phải đơn giản, mà nhờ rất nhiều vào sự tình cờ: tình cờ bố mẹ tôi đi chơi xa nên tuần này không phải đưa cháu về chơi với ông bà, tình cờ chồng tôi cũng đi xa nhà nên buổi tối nay 3 mẹ con “tự do”, tình cờ, hôm nay cũng là ngày mẹ cô ấy từ xa đến thăm con gái, chúng tôi gặp được bà, người mà chúng tôi cũng muốn vấn an từ lâu…

Đêm nay mưa lớn, sấm chớp ầm ầm, chúng tôi ra về cũng khuya, sau khi đã được ngồi bên nhau cả buổi tối và cô ấy đã được trút hết nỗi lòng, trong khi bọn trẻ con thì say sưa chơi cùng nhau mà không bị xảy ra trường hợp là có đứa chán, đòi về sớm. May quá! Mừng quá! Về tới nhà, tôi tranh thủ ghi vội luôn những dòng này để đánh dấu một kỷ niệm sẽ là khó phai cho đến rất lâu về sau này. Cuộc đời của chúng tôi chỉ đo bằng những khoảnh khắc kỷ niệm hiếm hoi như thế thôi.